Toespraak Kennismakers 23 oktober 2008 - FWO
Belangrijke technologische en maatschappelijke ontwikkelingen zijn enkel mogelijk in een klimaat waar de onderzoeker zich in de beste omstandigheden en volledig onafhankelijk kan wijden aan grensverleggend wetenschappelijk onderzoek.
Sire,
Mevrouw de minister, Mevrouw de secretaris-generaal,
Geachte collega’s,
Beste onderzoekers of ‘kennismakers’
Dames en heren,
Ook ik ben bijzonder verheugd, om u vandaag in mijn functie van voorzitter van het jarige Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen, te mogen verwelkomen op dit groots en feestelijk ontmoetingsmoment voor iedereen die in Vlaanderen op een warme en enthousiaste manier begaan is met het welzijn van fundamenteel wetenschappelijk onderzoek.
Zoals mevrouw de secretaris-generaal al aangaf kan het belang van fundamenteel wetenschappelijk onderzoek niet voldoende benadrukt worden. Ik zou het niet passender kunnen formuleren dan de Israëlische Nobelprijswinnaar Aaron Ciechanover deed: “Without basic research, there is nothing to apply!”.
Of we nu teruggrijpen naar rapporten van de Europese Commissie, hoorzittingen van de Amerikaanse senaat, de oprichtingsdebatten van de European Research Council of naar de mening van internationale experts uit het veld, allen zijn ze het er over eens dat belangrijke technologische en maatschappelijke ontwikkelingen enkel mogelijk zijn in een klimaat waar de onderzoeker zich in de beste omstandigheden en volledig onafhankelijk kan wijden aan grensverleggend wetenschappelijk onderzoek. Die onafhankelijkheid en vrijheid van de onderzoeker in het uitstippelen van zijn pad is zeer belangrijk. Zoals mevrouw Monard daarnet al zei, laten grensverleggende wetenschappelijke ontdekkingen zich immers niet sturen, maar berusten ze vaak op wat men in het Engels zo mooi uitdrukt met “Serendipity”, de gave om toevallig waardevolle dingen te ontdekken.
Het zou echter niet correct zijn te denken dat we alles enkel aan het toeval kunnen overlaten en dat we gewoon kunnen wachten op een nieuwe ontdekking. Het is van cruciaal belang dat er een vruchtbare onderzoeksomgeving wordt gecreëerd waar onderzoekers de menselijke nieuwsgierigheid en de drang tot het bereiken van nieuwe ontdekkingen kunnen bevredigen. Het is enkel in zo’n onderzoeksomgeving waar er daarnaast voldoende is geïnvesteerd in onderzoekers die het belang van hun ontdekking naar waarde kunnen schatten, dat wetenschappelijk onderzoek ten volle tot zijn recht kan komen.
Want ondanks het feit dat op internationale fora het belang van fundamenteel wetenschappelijk onderzoek algemeen erkend wordt, blijkt het in de praktijk toch steeds moeilijk om voldoende financiering voor dit onderzoek bij elkaar te krijgen. Investeren in fundamenteel wetenschappelijk onderzoek is investeren in de toekomst, waarbij we er rekening mee moeten houden dat de return on investment jaren later kan liggen. In de toekomst zou het in elk geval van grote waarde kunnen blijken te zijn en die toekomst hoeft overigens niet erg ver weg te zijn...
Daarenboven is het vaak moeilijk om de resultaten van fundamenteel wetenschappelijk onderzoek te visualiseren en te tonen aan het brede publiek, waardoor het moeilijk kan worden om de grote massa warm te laten lopen voor grote investeringen in dit soort onderzoek.
Daarom is een dag zoals vandaag van essentieel belang. In de verschillende sessies wordt een aantal belangrijke thema’s aangesneden die de internationale onderzoekswereld beheersen. Popularisering van wetenschappelijke resultaten is er één van. Daarnaast zijn de inbreng van de industrie op het vlak van fundamenteel wetenschappelijk onderzoek, internationalisering van het onderzoek of het uitbouwen van een (onderzoeks)carrière slechts enkele van de thema’s waarover u vandaag in de verschillende sessies kan debatteren en ideeën uitwisselen met experts ter zake.
Het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek is dan ook bijzonder trots dat de meer dan 80 sprekers en panelleden die u vandaag aan het woord zal horen onmiddellijk bereid waren om aan deze dag mee te werken. Zij behoren tot de absolute top in hun vakgebied of expertise. Zij kunnen ons niet alleen leren waar het Fundamenteel Onderzoek in Vlaanderen vandaag staat, maar belangrijker nog ons de weg tonen die we de volgende jaren zouden moeten volgen, om samen te bouwen aan die ideale onderzoeksomgeving waar de onderzoeker en zijn onderzoek ongehinderd kunnen groeien en bloeien om zo tot nieuwe ontdekkingen en evoluties te komen.
Het is juist hier dat het FWO al meer dan 80 jaar zijn baanbrekende rol vervult. Het FWO is daar waar de ontdekkingen beginnen – FWO is where discoveries begin.
Sire, het is voor de Vlaamse onderzoekers een bijzonder grote eer dat u vandaag aanwezig bent en op die wijze het Fundamenteel Wetenschappelijk Onderzoek een hart onder de riem steekt.
Ik wens alle deelnemers een bijzondere dag van de onderzoeker toe. Het is ‘uw dag’, grijp dus uw kans om u te laten inspireren, ideeën uit te wisselen, kennis te maken met andere onderzoekers en te debatteren. Maar geniet er vooral van en maak tenvolle gebruik van deze unieke gelegenheid!
Ik dank u.