Ocean Drilling: van klimaatarchief tot basisstrategie van het Leven: Jean-Pierre Henriet
J.P. Henriet - Renard Centre of Marine Geology, UGent
Ocean Drilling is vermoedelijk “het” Grand Project van de mensheid, dat ons de grootste “return on investment” aan informatie over onze planeet geleverd heeft. Gestart in de jaren zeventig van de vorige eeuw ter verificatie van de meest revolutionaire hypothese ooit in de geschiedenis van de Aardwetenschappen – platentektoniek – speelde het weldra in de tachtiger en negentiger jaren een sleutelrol in de ontrafeling van de evolutie van klimaat en oceaan. Deze ontwikkeling stoelde op de opkomst van de isotopische technieken en een hele keukenbatterij aan geochemische “proxies” ter karakterisatie van paleotemperaturen en paleomilieu.
Bij de eeuwwisseling kwam echter de ontdekking van de “Deep Biosphere” op de voorgrond: microbiologen verlegden de dieptegrens van het Leven, tot 800 m onder de zeebodem. In 1999 brengt de UGent voor het eerst de carbonate mounds op de agenda van Ocean Drilling: enigmatische carbonaatbergen, tot 300 m hoog, systematisch in associatie gevonden met diepzeekoralen. In 2005 richt de Joides Resolution, legendarisch boorschip van ODP en IODP, de boeg naar de “Belgica Mounds” in Porcupine Basin, ten westen van Ierland. Challenger Mound blijkt niet enkel een waardevol klimaatsarchief te bevatten, 2.5 miljoen jaar diep, maar legt een merkwaardige strategie bloot van het Leven, dat bergen bouwt – en bijwerkt. Een strategie, zo oud als het Leven zelf, maar tot nu toe nauwelijks opgehelderd. De aandacht verlegt zich stilaan van de oceaan naar de “subsurface ocean”, van de “flashy” diepzeekoralen naar de rol van de “silent workers”, de diepere microbiële wereld die de overgang van Leven naar Geologie bewerkstelligt.
Deze enigmatische strategie van het Leven krijgt nu niet enkel de aandacht van “fundamentalisten” in de oceaan- en klimaatwetenschappen, maar ook van de industrie: de heel recente ontdekking van significante koolwaterstoffenreservoirs in fossiele koudwaterkarbonaten opent het perspectief tot win-win ondernemingen tussen academische en industriële wetenschap.
Curriculum vitae
Mag. Scient. Exploration Geophysics (Aarhus), PhD Geologie UGent 1974. Stichter Renard Centre of Marine Geology: exploratie van oceanen en meren met hoge-resolutie seismiek en ROV. 1990-95 Dir. Dépt. Géosc. Marines, IFREMER, Brest. Onderzoek: gashydraten, diepzeekoraalriffen, carbonate mounds (2005: IODP Exp. 307). Pres. of the Eur. Ass. of Expl. Geophysicists, Founder & First Chair EAGE-PACE Foundation, Vice-Prés. Etranger SGF, Lid Kon. Vl. Acad. van België voor Wetensch. en Kunsten. Gew. Hoogleraar UGent, doceert mariene geologie en geofysica, 20-tal doct. .